Przeredagowany tytuł: Paraliż budżetowy rządu USA – absurd amerykańskiego systemu politycznego

Historyczne Zamknięcie Rządu USA

Od 1 października przez 43 dni Stany Zjednoczone były dotknięte tzw. zamknięciem rządu (ang. government shutdown), czyli odcięciem finansowania dla administracji federalnej. Było to najdłuższe w historii tego typu zdarzenie. Na początku kryzys ten był mało dostrzegalny dla wielu Amerykanów, ale stopniowo zaczął stawać się coraz bardziej uciążliwy.

Najbardziej widocznym jego przejawem był chaos na lotniskach – odwołane i poważnie opóźnione loty, a także wydłużone kolejki do kontroli bezpieczeństwa. Przyczyną było to, że kontrolerzy lotów i pracownicy służb ochrony lotnisk nie otrzymywali wynagrodzeń. Podobny los spotkał urzędników federalnych, strażników parków narodowych i licznych funkcjonariuszy różnych służb. Tylko wojskowi otrzymywali swoje żołdy – dzięki wpłacie znajomego prezydenta Trumpa.

Polityczne Tło Kryzysu

Amerykańscy parlamentarzyści nie spieszyli się z zakończeniem tego stanu – wszak im pensje nadal wypłacano. Ostatecznie jednak ośmiu demokratycznych senatorów ustąpiło i zagłosowało za ustawą republikańską, która zapewniała finansowanie dla administracji do końca stycznia oraz podnosiła limit długu publicznego USA.

Niektórzy prominentni politycy, jak gubernator Kalifornii Gavin Newsom czy senator Bernie Sanders, byli niezadowoleni z tego powodu. Chcieli, aby Partia Demokratyczna nie ustępowała w konfrontacji z prezydentem Trumpem oraz republikanami kontrolującymi Kongres.

Przyczyny i Skutki Zamknięcia

Dlaczego co jakiś czas dochodzi do tak kompromitująco działającego paralizu w Stanach Zjednoczonych jak zamknięcie rządu? Wynika to z przyjęcia w 1974 roku przez ówczesny Kongres Ustawy o Budżecie i Kontroli Wstrzymywania Środków, która zmniejszała władzę prezydenta na rzecz Kongresu. Stała się ona źródłem licznych sporów pomiędzy władzą wykonawczą a ustawodawczą.

Ustawa ta weszła w życie w 1976 roku i już wtedy doprowadziła do 12-dniowej przerwy w finansowaniu administracji federalnej po tym, jak prezydent Gerald Ford zawetował kilka kluczowych ustaw. Za kadencji prezydenta Jamesa Cartera luki finansowe pojawiały się sześciokrotnie mimo, że i Kongres, i Biały Dom były kontrolowane przez demokratów.

• W 1980 roku luka w finansowaniu po raz pierwszy skutkowała zamknięciem rządu, dotykającą Federalną Komisję Handlu. Stworzono wtedy niebezpieczny precedens, nakazujący zawieszenie wypłat dla pracowników agencji rządowych.
• Za rządów Ronalda Reagana doszło do ośmiu luk finansowych, z czego trzy zakończyły się zamknięciem rządu.
• Za prezydentury George’a H.W. Busha wystąpiło jedno pięciodniowe zamknięcie.
• Podczas prezydentury Billa Clintona były dwa zamknięcia, z których najdłuższe trwało 21 dni.
• Za rządów Baracka Obamy doszło do jednego takiego paralizu administracji trwającego 16 dni.
• Podczas pierwszej kadencji Trumpa miało miejsce pięć luk w finansowaniu, z czego dwie skutkowały zamknięciem rządu – najdłuższe trwało 35 dni.

Przyczyny Obecnego Kryzysu

Zamknięcie rządu rozpoczęte 1 października 2025 roku było pierwszym w obecnej kadencji Trumpa. Republikanie nie godzili się na projekt demokratów zakładający przedłużenie subsydiów do ubezpieczenia zdrowotnego w sytuacji wzrastających składek.

• Argumentowali, że nie chcą, aby to wsparcie otrzymywali również nielegalni imigranci. W Senacie Republikanie potrzebowali 60 głosów do przegłosowania swojej ustawy. Udało im się to dopiero obiecując ośmiu demokratycznym senatorom, że w grudniu odbędzie się głosowanie nad przedłużeniem subsydiów.

Możliwe Rozwiązania

Sposobem na uniknięcie przyszłych sytuacji kryzysowych jak zamknięcie rządu mogłoby być całkowite zniesienie limitu zadłużenia. Jego znaczenie jest głównie polityczne. Podwyższano go wielokrotnie, co pokazuje jedynie, jak nieefektywny jest w powstrzymywaniu wzrostu długu publicznego USA.

Donald Trump wyraził, że pozbycie się tego limitu byłoby najlepszą decyzją, jaką mógłby podjąć Kongres. Być może jego administracja powinna rozpocząć działania mające na celu zniesienie tej archaicznej instytucji, co tylko wyszłoby USA na zdrowie.

Jeden z efektów zamknięcia rządu to opóźnienie publikacji wielu danych gospodarczych z USA. Inwestorzy nie mają dostępu do aktualnych statystyk, co utrudnia decyzje Rezerwy Federalnej w kwestii ewentualnych zmian stóp procentowych.