USA od lat ingerują na świecie: inwazje, podsycanie wojen i popieranie dyktatur – Wenezuela to nie wyjątek
„`html
Już przed interwencją w Wenezueli Stany Zjednoczone wielokrotnie angażowały się w sprawy państw Ameryki Łacińskiej. W trakcie zimnej wojny, w ramach tak zwanej polityki „własnego podwórka”, Waszyngton regularnie wspierał siły zbrojne oraz reżimy niedemokratyczne w tym regionie.
Najważniejsze interwencje USA w Ameryce Łacińskiej
1989: Obalenie przywódcy Panamy
W grudniu 1989 roku prezydent George Bush polecił przeprowadzenie zbrojnej operacji przeciwko Panamie. Celem była zmiana władzy oraz usunięcie Manuela Noriegi, który został oskarżony o udział w handlu narkotykami i utracił poparcie USA. Akcja, znana pod kryptonimem „Just Cause”, zaangażowała około 27 tysięcy żołnierzy amerykańskich. W wyniku walk zginęły setki cywilów. Noriega schronił się w ambasadzie Watykanu, ale w styczniu 1990 roku poddał się i trafił przed sąd na Florydzie, który skazał go na 40 lat więzienia. Ostatecznie część wyroku zostało mu darowane, jednak do śmierci w 2017 roku był przetrzymywany w więzieniach USA, Francji oraz Panamy.
1983: Inwazja na Grenadę
Operacja „Urgent Fury” rozpoczęła się 25 października 1983 roku. Żołnierze amerykańscy wylądowali na karaibskiej wyspie Grenada pod pretekstem ochrony życia obywateli USA oraz regionalnego bezpieczeństwa. Po zamachu stanu i objęciu władzy przez socjalistę Maurice’a Bishopa, kraj zbliżył się politycznie do Kuby i Związku Radzieckiego. Działania militarne zakończyły się na początku listopada 1983 roku, przynosząc ponad sto ofiar śmiertelnych. Pod naciskiem Stanów Zjednoczonych utworzono rząd tymczasowy oraz przeprowadzono wybory w 1984 roku.
Lata 80.: Interwencje w Nikaragui i Salwadorze
W latach osiemdziesiątych reputację USA poważnie nadszarpnęła tzw. afera Iran-Contras. Waszyngton krytycznie obserwował zwrot Nikaragui w stronę Kuby i ZSRR po obaleniu sprzyjającego USA przywódcy Anastasio Somozy w 1979 roku. W odpowiedzi, administracja prezydenta Reagana potajemnie finansowała partyzantkę „Contras”, przeznaczając na ten cel około 20 milionów dolarów — część środków pochodziła z nielegalnej sprzedaży broni do Iranu. Ocena liczby ofiar wojny domowej w Nikaragui do kwietnia 1990 roku wynosi około 50 tys. osób.
Jednocześnie do Salwadoru skierowano amerykańskich doradców wojskowych, aby wesprzeć walkę z lewicowym Frontem Wyzwolenia Narodowego im. Farabundo Martí. W wojnie domowej w Salwadorze, trwającej w latach 1980–1992, życie straciło ponad 70 tysięcy ludzi.
Kolejne działania USA w regionie
Lata 70.: Wsparcie dla południowoamerykańskich dyktatur
W dekadzie lat siedemdziesiątych administracja amerykańska wspierała wojskowe reżimy w Ameryce Południowej, uznając je za zaporę przeciwko ekspansji ruchów lewicowych. USA zaangażowały się w zamach stanu w Chile w 1973 roku, pomagając Augusto Pinochetowi przejąć władzę kosztem lewicowego prezydenta Salvadora Allende. W 1976 roku sekretarz stanu Henry Kissinger wyraził zgodę, by rządząca Argentyną junta podjęła zbrodniczą walkę z opozycją, czego skutkiem była śmierć lub zaginięcie ponad 10 tysięcy osób.
W tym okresie sześć południowoamerykańskich dyktatur (Argentyna, Chile, Urugwaj, Paragwaj, Boliwia i Brazylia) utworzyło sojusz w ramach tzw. „Planu Condor”, którego celem była likwidacja przeciwników politycznych o poglądach lewicowych.
1961: Operacja w Zatoce Świń
W kwietniu 1961 roku Stany Zjednoczone przeprowadziły nieudaną próbę obalenia Fidela Castro na Kubie. Znana jako inwazja w Zatoce Świń, operacja polegała na desancie około 1400 kubańskich emigrantów wyszkolonych i finansowanych przez CIA. Inicjatywa, zlecona przez prezydenta Johna F. Kennedy’ego, zakończyła się klęską — atakujący zostali zmuszeni do poddania się, a walki kosztowały życie około stu osób po każdej ze stron.
1954: Przewrót w Gwatemali
W 1954 roku prezydent Dwight D. Eisenhower polecił przeprowadzenie interwencji w Gwatemali, pretekstem była reforma rolna uderzająca w interesy amerykańskiego koncernu United Fruit Company. W czerwcu tego roku oddziały wspierane i finansowane przez USA doprowadziły do obalenia prezydenta Jacobo Árbeneza Guzmána. Oficjalnie działania CIA tłumaczono walką z komunizmem.
- 1989: Interwencja w Panamie – obalenie Manuela Noriegi
- 1983: Wkroczenie wojsk amerykańskich na Grenadę
- Lata 80.: Wsparcie militarne dla „Contras” w Nikaragui oraz doradców w Salwadorze
- Lata 70.: Udział w przewrotach i pomoc dla wojskowych dyktatur w Ameryce Południowej
- 1961: Przegrana w Zatoce Świń na Kubie
- 1954: Przewrót polityczny w Gwatemali pod auspicjami CIA
„`
